niedziela, 21 lutego 2010

Polski Indiana Jones

Rozpoczynam nowy cykl. Zamierzam przybliżyć nieco sylwetki kiedyś słynnych, ale często dziś zapomnianych, podróżników-reporterów, ludzi niezwykłych, prawdziwych globtroterów, takich, jakich dziś już nie ma.  Są dla mnie niedoścignionymi wzorami. Dziś część pierwsza. 

To prawdziwy chichot historii, że taki człowiek, jakim był Antoni Ferdynand Ossendowski został zapomniany i praktycznie wymazany z kart historii. Bo któż dzisiaj wie, kim był? A był wielkim człowiekiem, Polakiem, podróżnikiem, dziennikarzem-reporterem, pisarzem, szpiegiem (?) i... antykomunistą. Dlaczego wymieniam to ostatnie określenie? O tym później.


Pokrótce o Ossendowskim. Urodził się 27 maja 1876 w Lucynie w guberni witebskiej w Rosji. Studiował na kierunku matematyczno-przyrodniczym w Petersburgu, nie pozostał jednak na uczelni, by poświęcić się karierze naukowej - jego pasją były podróże. W 1905 roku przeniósł się do Mandżurii, gdzie prowadził badania geologiczne. Za organizowanie protestów przeciw represjom w Królestwie Kongresowym skazany został przez rosyjski sąd na śmierć (wyrok złagodzono na półtora roku twierdzy, karę skrócono). Odzyskał wolność w 1908 roku. Był w Kraju Ałtajskim na Syberii, pływał na statkach handlowych do Indii, Japonii i na Sumatrę. Relacje ze swoich podróży publikował.  
 
W czasie wojny domowej w Rosji czynnie współpracował z dowództwem Białych. Ze względu na jego działalność i antykomunistyczną postawę był poszukiwany przez bolszewickie CzeKa. Pomimo tego, dzięki niezwykłym zdolnościom przystosowawczym (znał biegle 7 języków obcych, w tym chiński i mongolski), udało mu się przedostać do Mongolii. W stolicy - Urdze (dzisiaj Ułan Bator) - został doradcą  słynnego mongolskiego przywódcy i bohatera narodowego "krwawego barona" Romana von Ungern-Sternberga. Szczegółowe dane na temat roli, jaką Ossendowski odegrał w Mongolii, są okryte tajemnicą. Przedzierając się przez tajgę, góry i pustynie dotarł w miejsca, gdzie nie stanęła jeszcze noga białego człowieka. Doświadczał życia ludzi od stuleci bytujących w pełnej symbiozie z naturą, z dala od wszelkiej cywilizacji. Dzięki tym doświadczeniom i na bazie wspomnień z tego okresu powstała książka Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów. Książka zdobyła niewiarygodną popularność, osiągnęła rekordową - jak na polską literaturę lat międzywojennych - liczbę dziewiętnastu tłumaczeń na inne języki.  
 
Do Polski powrócił w 1922 roku. W okresie międzywojennym zajmował się działalnością literacką, publikując wiele powieści podróżniczych. W sumie ukazało się 77 książek pisarza, 150 przekładów na 20 języków; ktoś obliczył, że tworzył średnio dwie książki rocznie! Wielką sławę, jednak z konsekwencjami, przyniosła mu książka Lenin - fabularyzowana biografia przywódcy rewolucji październikowej. Dzieło to było niezwykle ostrą krytyką rewolucji i komunizmu. zdzierało maskę rewolucji październikowej i odsłaniało prawdziwe oblicza jej przywódców oraz mechanizmy ich postępowania, a jednocześnie dogłębną analizą i surową oceną systemu komunistycznego. Trzeba pamiętać, że została opublikowana w 1930 roku. Uznano ją za antyradziecki paszkwil, a władze sowieckie obrały Ossendowskiego za wroga nr 1. Aby pokazać jak demaskatorski charakter miała ta książka zamieszczam krótki fragment:

Lenin pozostawił po sobie chaos, zburzone tamy i rozpętane zwierzę ludzkie – wstrętnego bękarta pierwotniaka i ssącego potwora o olbrzymim brzuchu i drobnej główce bez śladów mózga... Sam zaś, jako „nowy prorok” pozostał w szklanym grobowcu w mauzoleum, wzniesionem na placu, gdzie car Groźny ucinał łby wiernopoddanym, Piotr wieszał buntowników, a dyktator proletarjatu walił z kulomiotów do wszystkich, którzy z tych lub innych powodów na klaśnięcie jego bicza odpowiadali okrzykiem: „nie!”, aż nie zapanowała cisza cmentarna, wśród której legł on, syn radcy stanu, półmongoł, fałszerz pieniędzy i idej, największy drapieżca, bezczelny demagog–dyktator, duchowy wnuk Groźnego, syn Piotra Wielkiego i brat Pugaczewa, oswobodziciel i ciemiężca, Awwakum fanatyzmu, Rasputin krwawych orgij, burzyciel rodziny i społeczeństwa, pół–car, pół–bóg, a w istocie swojej – towarzysz najnędzniejszych, najmroczniejszych, najbardziej zbrodniczych; zuchwały gracz, straszliwy eksperymentator, teoretyk i nieuk w dziejach rozwoju ludzkości, marzyciel o duszy, jak mgławica nad bagniskiem...

Antoni Ferdynand Ossendowski zmarł 3 stycznia 1945 w Żółwinie koło Milanówka. Po zajęciu Polski przez Rosjan grób Ossendowskiego był pilnie poszukiwany. Po jego znalezieniu ekshumowano zwłoki  i zbezczeszczono, gdyż NKWD chciało się upewnić, czy osobisty wróg Lenina na pewno nie żyje. Po wojnie został skazany na zapomnienie, umieszczony na "nowym indeksie ksiąg zakazanych" - władze PRL zakazały publikowania prac Ossendowskiego. Jego nazwisko nie mogło się pojawić w żadnej oficjalnej encyklopedii, a wszystkie jego książki, znajdujące się w bibliotekach, były konfiskowane. Dopiero od 1989 roku jego dzieła mogą być w Polsce oficjalnie wydawane. W 2006 roku wmurowano pamiątkową tablicę na domu przy ulicy Grójeckiej 27 na warszawskiej Ochocie, gdzie pisarz mieszkał w czasie wojny; w skutek protestów wspólnoty mieszkańców usunięto z tablicy napis antykomunista. Bardzo gorąco zachęcam do obejrzenia filmu o Antonim Ferdynandzie Ossendowskim - linki poniżej. Film podzielony jest na trzy części, w sumie trzeba poświęcić na jego obejrzenie ok. 25 minut. Jednak warto!!!







4 komentarze:

Wojtek pisze...

Bardzo ciekawe informacje. Nazwisko jest mi skądinąd znane, ale już nie dzieło.
Czy słyszałaś o Polaku, zresztą też władającym biegle arabskim, który przed wojną przemierzył Afrykę na rowerze?

recoleta pisze...

Tak, znam, to Kazimierz Nowak (1897-1937). Więcej o nim można przeczytać tu: http://turystyka.gazeta.pl/Turystyka/1,82269,4245011.html

marko pisze...

Mysle ze wiele jest podobnych historii okresu powojennego, pomimo ze uplynelo 20 lat po 89r to archiwa IPN stale niedostepne jeszcze.

Anonimowy pisze...

hi

i am trying to insert a [url=http://www.getapoll.com/]pol[/url]l intro this forum and i can't add the code from the page to this forum.
Is there a tutorial so i can add a poll?
i wan't to make a financial poll to know which services are better to apply payday loans or [url=http://www.usainstantpayday.com/]bad credit loans[/url]

thanks
Uncelmzonieno